چند نوع مزاج وجود دارد و علامت هر یک چیست ؟



شناخت مزاجها روى هم رفته به قرار زیر است :
1 - مزاج گرم ، مزاج سرد، مزاج تر، مزاج خشک ، که این چهار مزاج را مزاجهاى ساده و منفرد گویند.
2 - مزاجهاى ساده و مرکب ، که عبارتند از مزاج گرم و تر گرم و خشک ، سرد و تر و مزاج سرد و خشک .
3 - مزاج دموى یا (ریوى ) یا مزاج صفراوى یا (کبدى ) مزاج بلغمى یا (هاضمه اى ) مزاج سوداوى یا (عصبى ) این چهار مزاج را مزاجهاى مادى گویند و یک مزاج معتدل نیز شناخته شده است که با این توصیف جمعا 13 مزاج وجود دارد.
مزاجهاى مادى مانند مزاجهاى ساده ، مرکب هم مى باشند از این رو مزاج بلغمى خونى و مزاج صفراوى عصبى مزاج خود به دو قسمت تقسیم مى شود، عصبى ضعیف و عصبى قوى . نیز گفته اند.

علائم مزاجها

مزاج صفراوى : شخصى که مزاجش صفراوى باشد علائمى مثل گرمى و خشکى پوست ، زردى رنگ چهره یا زیتونى داشته و خون اینگونه افراد داراى املاح صفراوى است . نسوج بدن آنها آغشته از ترشحات کبدى است و داراى نسوجى سفت و سخت و لاغر و رشته هاى عضلانى آنها واضح و پیدا است استخوانهاى بدنشان برجسته و خطوط چهره اشان نمودار است ، تنفس و نبض آنها سریع ، خوابشان کوتاه و همراه با آشفتگى است حرکات آنها سریع و تند و عجول در کارها و حسود و خشمگین در امور مى باشد.

علائم مزاجى بلغمى (لنفاوى )
صاحبان مزاج لنفاوى عموما داراى چربى زیاد، پوستشان سرخ ، بدن آنها سرد و نرم ، عضلاتشان مثل اعمالشان عموما کند و افراد تنبلى هستند. خواب آنها سنگین و عمیق و حرکاتشان آهسته و آرام ، دستها و اندامشان مثل دست مرده ، کوشش و فعالیت آنها کم و با بى قیدى همراه است .

علائم مزاج دموى (پرخونى )
در این اشخاص گردش خون خیلى تند و سریع ، پوست بدنشان سرخ و رنگین و گرم است ، مخاطهاى آنها قرمز (مثل چشمان و زبان ) عروق بدنشان باز و متسع نبض کامل و پر، اشتها فراوان خواب عمیق و راحت حرکاتشان وسیع ، دستها چاق و کف دستهایشان گرم است .

علائم مزاج سوداوى (عصبى )
همچنان که گذشت این مزاج به سوداوى قوى و سوداوى ضعیف تقسیم مى شود علائم سوداوى ضعیف عبارت است از کندى عکس العمل (به علت ضعف اعصاب ) و کندى کار قلب و ریه ، پریدگى رنگ چهره و افتادگى خطوط صورت ، غمگین و غصه دار بودن ، خودخور، متنفر و فرارى از کار و کوشش اما در نهاد افرادى ثابت قدم و پابرجا هستند.

علائم سوداوى قوى
تندى و با فشار عصبى یعنى عکس العمل شدید حرکات سریع و خشن ، قلب و ریه تند و سریع چشمها درخشان براق ، فعالیت خیلى زیاد و افرادى بى ثبات و قابل تحریک و خیالاتى و تحت سریع عوامل قرار مى گیرند و با خوابهاى ناراحت کننده و مهیج و مضطرب هم آغوشند.

دو گونه مزاج دیگر تشخیص داده شده است که به نام مزاج رطب و یا تر و دیگرى مزاج یابس یا خشک نامیده مى شوند، در اینجا گرمى و سردى مزاج در کار نیست اینگونه مزاجها را سازج رطب یعنى ساده تر و سازج یابس ‍ یعنى ساده خشک گویند. براى آشنا شدن به این دو مزاج بایستى به مثال زیر توجه نمود :

اگر به دو شخص سالم که هیچگونه ضایعات و اختلافى در اعضاى بدن خود نداشته و از نظر سن ، وزن ، قد و سایر مشخصات ظاهرى با هم یکسان بوده و تفاوتى نداشته باشند، ادرنالین به مقدار کم تزریق کنیم یا بخورانیم یکى از این دو نفر ادرنالین را به خوبى تحمل کرده و دیگرى ممکن است به طپش قلب و ناراحتى مبتلا گردد، شخصى که حساسیت نشان داده است داراى اعصاب حساس در مقابل ادرنالین است در صورتى که دومى این حساسیت را ندارد. حال اگر به همین دو نفر ازرین به مقدار کم تزریق کنیم یا بخورانیم یکى از آنها حساسیت نشان داده در صورتى که دیگرى از ازرین در امان است . نمونه این اشخاص در هر محیطى زیاد دیده مى شود (مثل تفاوت ویار در خانمهاى آبستن ، همه آبستند اما در یکى یا چند نفر آنها ویار دیده مى شود).

حکماى قدیم از جمله ابو على سینا، آنها را که تحریک پذیرند، داراى مزاج رطب یا تر و دسته اى که حساس نیستند داراى مزاجهاى یابس یا خشک مى دانند.

تقویت کننده ها
گرمى و سردى
چنانچه قبلا اشاره شده است هر دارو یا غذا و یا هر عاملى که بتواند سوخت و ساز بدن را زیاد کرده یعنى متابولیسم بازال را بالا برد آنرا گرم مى نامند.
گرمى بخش هاى جسم آدمى عبارتند از:
1- غذاهائى که از لحاظ مقدار در حد اعتدال باشد.
2- حرکات معتدل ، ورزش معتدل .
3- ماساژ اندامهاى بدن در حد اعتدال .
4- حرکت و جنبش حتى اگر خارج از اعتدال باشد ولى نه در حد افراط و تفریط.
5- غذاها و خوراکیها و داروهاى گرم .
6- استحمام در حد اعتدال .
7- کارهاى شغلى که با حرکت و جنب و جوش تواءم باشد.
8- تماس بدن با گرم کننده هاى معتدل مثل هوا، ضماد، مرهم و غیره .
9- حالت خشم چه در حد اعتدال و چه در حال افراط.
10- غم و اندوه که خیلى بیشتر از حد طاقت نباشد زیرا زیاد شدن آن باعث سردى بدن است .
12- عفونت از انواعى که گرمى غیرطبیعى به وجود آورد.
13- تراکم در سطح بدن که موجب تجمع و توقف بخار مى شود.
14- (گشادى عروق ) که در درون بدن موجب گسترش بخار(7) در بدن مى گردد.

سست کننده هاى بدن

آنچه باعث کم شدن متابولیسم بازال باشد یعنى بتواند کار غده تیروئید را کمتر از معمول نماید سردى نامیده مى شود.
سردى بخشها عبارتند از:
1- هر گونه جنبش و حرکات شدید زیرا باعث کم شدن حرارت غریزى و تحلیل رفتن آن مى گردد.
2- آرامش در حد افراط زیرا حرارت غریزى بر اثر افراط در آرامش خفه مى شود.
3- امساک در خوردن و نوشیدن .
4- غذا و داروهاى سرد، کم انرژى .
5- تخلخل (دیلاتسیون یا گشاد شدن عروق ) زیاد در بدن که در حرارت غریزى ایجاد آشفتگى مى نماید.
6- برخورد به چیزهائى که از کنش آنها سردى حاصل مى شود.
7- زیاده روى در احتباس یعنى نگهداشتن مواد بیرونى راندنى از جسم که بر اثر آن حرارت غریزى جمع و متوقف مى شود.
8- تخلیه در حد افراط زیرا نیروى بدن به دنبال تخلیه کم مى شود (مثل اسهال ).
9- اندوه زیاد و ترس مفرط.
10- شادى بیش از حد.
11- شغلهائى که سردى بخش هستند مثل کسانى که در آب کار مى کنند.

رطوبت بخشها (زیاد شدن مایعات بدن )

عوامل رطوبت بخش عبارتند از:
آرامش ، خواب ، مانده گارى موادى که باید تخلیه شوند، صرف زیاد مایعات ، پرخورى ، غذاى رطوبت بخش ، داروى رطوبت بخش ، تماس با مواد رطوبت زا به ویژه استحمام با شکم سیر، تماس با سردى دهنده ها که رطوبت را متوقف و جمع مى کند.

خشکى دهنده ها (زیاد شدن املاح بدن )

عوامل زیر باعث خشکى مزاج مى گردد.
جنبش ، شب زنده دارى زیاد، تخلیه زیاد، زیاده روى در نیروى جنسى ، کمى غذا و غذاى خشک داروهاى خشکى دهنده حرکات زیاد نفسانى از هر نوع بطور متوالى و به حد افراط، تماس با خشکى دهنده ها شستشو با آبهاى قابض ، سردى یخ ‌زننده که نمى گذارد غذا به اندام برسد تماس با هر چیز بسیار گرم زیرا تحلیل رفتن بیش از حد مى دهد، شستشوى زیاد بدن .

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٧:٠۸ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/۱۱/۱٦

 

 

  • بهترین و منطقی ترین روش این است که ابتدا طبع و مزاج خود و پس از آن غذای مصرفی روز مره و مناسب خویش را بشناسیم تا دچار بیماری و کسالت نشویم.






بهترین و منطقی ترین روش این است که ابتدا طبع و مزاج خود و پس از آن غذای مصرفی روز مره و مناسب خویش را بشناسیم تا دچار بیماری و کسالت نشویم.
در حالت طبیعی، اخلاط اربعه در بدن هر شخص سالمی باید به حالت تعادل باشد تا زندگی و ادامه ی حیات او مقدرر باشد. با مطالعه اخلاط اربعه به طور جداگانه، وظیفه ی هر یک مشخص خواهد شد:


● نشانه های غلبه ی صفرا
نشانه های غلبه ی صفرا عبارت است از:
تشنگی و سوزش جگر، زبری پوست صورت، زردی چشم، کدورت ادرار، عصبی شدن، ناراحتی معده، تلخی دهان، کم اشتهایی، حالت تهوّع، سردرد و درد شقیقه، سیاهی رفتن چشم، سرگیجه، خشکی پوست، ترک خوردن پوست دست و پا، گرمی بدن یا داشتن تب، جوشش فم المعده، دیدن خواب های هولناک، مانند جنگ و ستیز، پوسته پوسته شدن پوست سر (شوره ی سر) نمایان شدن لکه های سفید یا قهوه ای در صورت و یا دیگر اعضای بدن، ریزش مو، ابتلا به بیماری آلو پسی(ریزش موضعی مو)، علاقه به نوشیدن آب یخ و خوردن یخ، یبوست مزاج، بهانه جویی و تند خویی. این گونه افراد را صفراوی مزاج گویند.
همه یا اکثر نشانه های یاد شده در بیشتر افراد صفراوی مزاج دیده می شود؛ البته میزان بروز این نشانه ها به مقدار غلبه ی صفرا بستگی دارد.


● نشانه های غلیه ی خون
اگر در بدن فردی خون غلبه نماید و خون کثیف شود و یا بهتر بگوییم سوخته شود علامت آن سنگینی سر، خمیازه کشیدن، چرت زدن، کندی حواس، شیرین شدن دهان، لزج بودن آب دهان، سرخی رنگ بدن، قرمزی زبان، خارش بدن، بروز دمل و جوش های ریز در بدن به خصوص در پیشانی و پشت سر ودر قسمت کتف و شانه ها و گاه خون آمدن از بین دندان ها و در نهایت، کسالت و خمودگی مداوم است.
افرادی که خون در آنان غلبه می کند دموی مزاج می گویند. مهمترین علت غلبه ی خون، پرخوری و زیاده روی در مصرف انواع غذاهای سرخ شده و تند و تیز است. افراد دموی مزاج اغلب از آرامش نسبی برخوردار نیستند.


● نشانه های غلبه ی بلغم
نشانه های غلبه ی بلغم: سفیدی، نرمی و سردی پوست بدن (مانند مردم اروپا)، دیرهضم شدن غذا، آروغ ترش زدن، میل بسیار به خواب داشتن، جاری شدن آب از دهان، رقیق بودن آب بینی، کم حواسی، زیادی بول، دفع بول با فشار زیادو حجم بسیار، سستی و بی حالی، بی حس بودن بدن، سفید شدن موی سر و ریزش آن قبل از موعد پیری، درد معده و درد پشت، گرفتگی ماهیچه های پشت، کمر درد، گردن درد، پادرد، نقرس، فلجی، لک و پیس، لقوه(کج شدن دهان و صورت)، رعشه (پارکینوس)، ضعف مثانه، ترش شدن دهان، به وجود آمدن لک سفید در چشم، ضعف بینایی، تنگی نفس، طپش قلب (به خصوص هنگام بیدار شده از خواب) تولید کرم های کدو یا کرمک در انتهای روده ی بزرگ، این گونه افراد را بلغمی مزاج می گویند.
غلبه ی این خلط فوق العاده خطرناک است و انسان را دچار بیماری صعب العلاجی می کند.
از این رو لازم است هر چه سریع تر در به تعادل در آوردن این خلط کوشید. از جمله بیماری هایی مانند: آرترید، روماتوئید، بیماری خطرناک ام اس (ms)، بیماری لا علاج لک و پیس و یا برص و برخی دیگر از بیماریهای صعب العلاجی که امروزه از نظر علم پزشکی، علت آن مشخص نیست و آن ها را (اتوایمیون) می نامند.


● نشانه های غلبه ی سودا
نشانه های غلبه ی سودا که ناشی از رسوبات خون و مرکز آن طحال است؛ عبارتند از:
خستگی و کوفتگی بدن، لاغری، پژمردگی روح و جسم، بی نشاطی و افسردگی، یبوست مزاج، خود خوری، احساس سوزش در هنگام دفع بول، تیره رنگ بودن ادرارو مدفوع و قی، سیاه و قیری شکل بودن مدفوع، شور بودن دهان، بوی بد دهان، تاریکی چشم، تیرگی رنگ صورت، شب کوری، سوزش معده، فکر بسیار، دیدن خواب های آشفته(کابوس) اخلاق تند و زشت، دلتنگی و بی قراری، به وجود آمدن لکه های سیاه در بدن، جزام، بیماریهای پوستی (سودا)، زخم شدن پوست به سبب خارش زیاد، قولنج شدن روده (بیماری کولیت)، نسیان و فراموشی یا آلزایمر، حرص زیاد.
افراد سوداوی مزاج، اکثرا دچار بیماریهای روحی و روانی می شوند و معمولا تا آخر عمر از داروهای روان گردان استفاده می کنند.
تشخیص مزاج، شخص غذا درمان و یا طبیب را در شناخت نوع بیماری و درمان کمک می نماید. درمان بیماری بااین روش بسیار ساده است.
درمان با این روش، به حالت در آوردن اخلاط اربعه است. تعادل اخلاط اربعه در بدن هر شخصی مساوی است با سلامتی و عدم تعادل آن ها برابر است با کسالت و بیماری.
اگر بدن آدمی را دقیقا مورد بررسی قرار دهیم، می بینیم که از اندام های متعددی تشکیل شده و هر اندامی از سلول های خاصی ساخته شده است. هماهنگی اندام ها نیز موجب سلامتی وحیات و ادامه ی آن می گردد.
در بدن هر فرد چهار نوع خلط وجود دارد که آن ها را اصطلاحا اخلاط اربعه می نامند. اخلاط اربعه عبارتند از صفرا، خون، بلغم و سودا.
به عنوان مثال، اگر در فردی صفرا غلبه نماید، اورا صفراوی مزاج و اگر خون غلبه نماید، اورا دموی مزاج، و اگر بلغم غلبه یابد، اورا بلغمی مزاج می نامند، همچنان که اگر در شخصی سودا غلبه نماید، اورا سوداوی مزاج می گویند.
در حالت طبیعی، اخلاط اربعه در بدن هر شخص سالمی باید به حالت تعادل باشد تا زندگی و ادامه ی حیات او مقدور باشد تعادل اخلاط را مزاج می نامیم. با مطالعه اخلاط اربعه به طور جداگانه، وظیفه ی هر یک مشخص خواهد شد.
هر نوع از مواد غذایی یک اثر خاصی بر روی اخلاط اربعه می گذارد و آن را به حالت تعادل و یا عدم تعادل در خواهد آورد.
به عنوان مثال، استفاده از غذای چرب و شیرین به طور مداوم، صفرا را افزایش می دهد، هم چنان که پرخوری و عدم رعایت اعتدال در مصرف مواد غذایی موجب غلبه ی خون می شود. استفاده از ترشیجات سرکه و لبنیات به مقدار زیاد موجب طغیان و ازدیاد بلغم و خوردن غذاهای نمک سود و مانده و نیز خوردن بادمجان به مقدار زیاد و یا گوشت حیوانات پیر سبب ازدیاد سودا می گردد.
با تجویز غذاهای مناسب می توان مزاج غالب را به حالت تعادل در آورد و شخص بیمار را از حالت بیماری و کسالت نجات داد. فرمول به دست آمده چنین است:
عناصر اربعه طبع اخلاط اربعه مزه ی دهان رنگ زبان
آتش گرم وخشک صفرا تلخ زرد
هوا گرم وتر خون شیرین قرمز
آب سرد و تر بلغم ترش سفید
خاک سرد و خشک سودا شور سیاه
مزاج – طبع


● شناخت طبع
اگر هر انسانی بر طبق طبع و مزاج خویش غذا میل کند، کم تر بیماری به سراغ او خواهد آمد.
شناخت طبع بر هر فردی لازم و ضروری است و از طریق آن، می توان بسیاری از مشکلات که معمولاً برای انسان پیش می آید پیشگیری کرد.
اصولاً کودکانی که متولد می شوند، طبع خود را از پدر و یا مادر خویش به ارث می برند و تا آخر عمر با آنان خواهد بود و هیچ گاه تغییر نمی کند.
انسان با شناخت طبع خویش و با رعایت تغذیه و خوراک مناسب می تواند تا حدود زیادی خود را بیمه نماید و از بسیاری از بیماری ها مصون بدارد.
طبع یا ماهیت بدن هر کسی همان طور که بیان شد ارثی است و امور ارثی به عوامل زیادی از آن جمله: محیط، آب و هوا، تغذیه، نوع زندگی و شرایط محیط زیست بستگی دارد.
انسان ها از نظر طبع به سه گروه عمده تقسیم می کنند که عبارتند از:

۱) دارای طبع گرم
۲) دارای طبع سرد
۳) دارای طبع معتدل

افراد دارای طبع گرم
این افراد به طور معمول دارای بدنی گرم اند و با خوردن غذاهای گرمی بخش دچار مشکل می شوند، صورت آن ها جوش می زند، بدنشان داغ می شود، گه گاه دچار خارش پوست می شوند، پوست سرشان تولید شوره می کند و دچار عطش می شوند.دمای بدنشان نسبت به سایر افراد بیش تر است، معمولاً حدود نیم تا یک درجه تب دارند، زود عصبی می شوند، ولی در مجموع، خون گرم و خوش برخوردند.تعدا افراد دارای طبع گرم نسبت به افراد دارای طبع سرد کم تر است.


● افراد دارای طبع سرد
اکثریت مردم جهان از طبع سرد برخوردار هستند. این افراد معمولاًدارای پوست سفید هستند و یکی از علت های مهم آن، فعال بودن سیستم بلغم یا لنفاتیک است.این افراد مــیل زیادی به لبنیات، به خصوص ماست دارند و زودتر از بقیه دچار بیماری نقرس و رماتیسم می شوند، پر خواب هستند وبه راحتی نمیتوانند از رختخواب جدا شوند، غذا یشان دیر هضم می شود، عموماً سست و شاداب نیستند، استعداد چاقی در آنان زِِیاد است، موی سرشان زودتر از موعد مقرر سفید می شود و می ریزد، معمولاً انسان های خوش گذرانی هستند و دیرتر ازبقیه عصبی میشوند.افرادی که از طبع سرد برخوردارند اگر رعایت حال خود را نکنند زودتر از دیگران دچار بیماری های صعب العلاج از قبیل بیماری ام اس (ms)، بیماری ای ال اس (als) و پارکینسون می شوند.


● افراد دارای طبع معتدل
افرادی که دارای چنین طبعی هستند معمولا بین گرم و سرد قرار دارند. تعداد این قبیل افراد در جامعه نسبت به سایر طبع ها کم است. چنین افرادی نسبت به غذا حساسیت زیادی نشان نمی دهند و معمولاً هر نوع غذایی با طبع این گونه افرادسازگاری دارد و نسبت به بقیه مردم کم تر دچار بیماری و کسالت می شوند.
اما افرادی که دارای چنین طبعی هستند در داراز مدت دچار بیماری های سختی می شوند و دلیل آن هم این است که غذا روی چنین افرادی به سرعت تاثیر نمی گذارد و همین امر باعث می شود که سموم به مرور در بدن آنان جمع شود و در دراز مدت تاثیر خود را بگذارد.


● غذاهای مضر برای افراد بلغمی مزاج
تمام مواد لبنی، مانند شیر، ماست، دوغ، کره، سرشیر، خامه، پنیر و کشک برای افراد بلغمی مزاج مضر است. ترشیجات، سرکه، شور، برنج سفید، عدس، سیب زمینی، آب یخ، انواع نوشابه های گاز دار، چای، قهوه، نسکافه، سوپ جو، آش جو، میوه جات ترش و کال، نارنگی، کیوی، گرمک، خیار پوست کنده، قارچ، ماش، جو، گوشت گاو و گوساله، انواع گوشت سفید، سس، رب، گوجه فرنگی، پرخوری، غذاهای فریزر شده و غذاهای زود پز شده، کدو خورشتی، کلیه ی غذاهای ساندویچی، شیرینیجات قنادی، کلیه ی غذاهای سردی بخش، استفاده از چند نوع غذا با هم، نوشیدن مایعات همراه با غذا و یا بلافاصله بعد از آن، آش رشته، ماکارونی و کلیه ی تنقلات مصنوعی، مانند پفک، شکلات، آدامس، بیسکویت، یخمک، نوشمک، چیپس و... مصرف این نوع مواد غذایی خلط بلغم را فعال می کند و آن را افزایش می دهد.
بلغم همان سیستم ایمنی بدن است که با این نوع تغذیه ضعیف می شود و در نتیجه، بدن آدمی در مقابل انواع پارازیت ها آسیب پذیر می شود.
در واقع سیستم ایمنی بدن علیه خود وارد عمل می شود که در اصطلاح پزشکی آن را اتوایمیون می نامند. غذاهای یاد شده باعث این نوع بیماری ها می شود که از نظر پزشکی مدرن برای آن ها درمانی وجود ندارد. بهترین درمان این گونه اشخاص استفاده نکردن از غذاهای نامبرده است. یکی از مهم ترین دلائل علمی استفاده نکردن از این نوع غذاها، پایین بودن ph آن ها است که در بدن ایجاد اسیدوز می کنند. اسیدوز روی اعصاب مرکزی اثر مخربی می گذارد و این سیستم را به مرور فلج می کند.


● غذاهای مفید برای افراد بلغمی مزاج
تمام غذاهای گرمی بخش از قبیل گوشت شتر، گوسفند، کبوتر، سار، گنجشک، بوقلمون کباب شده و از میوه جات: همه ی میوه های رسیده و شیرین.
از ادویه جات: هل، دارچین، زنجبیل، زعفران، جوز هندی، فلفل سیاه و فلفل سفید و دانه ی فلفل، دانه ی خردل، سیر، موسیر، از ریشه ها: چغندر، شلغم، هویج، کلم قمری، ترب سیاه و سفید.
از سبزیجات: کلیه ی سبزی جات گرم، مانند: انواع کلم، ساقه ی کرفس، نعناع، ریحان، جعفری، مرزه، ترخون، تره و شوید. از حبوبات: نخود، گندم، لوبیا چیتی، لوبیا کشاورزی و یا کپسولی، دال عدس و لپه.
در صورت استفاده از سایر حبوبات و غلات، بهتر است از ادویه جات گرم مانند: زیره ی سیاه، زیره ی سبز، زنجبیل، دارچین، هل، زعفران و کمی زرد چوبه استفاده شود.
از بذرهای ملین مانند: تخم ریحان، تخم شربتی، قدومه ی شیرازی، خاکشیر و بارهنگ نیز می توان استفاده کرد.
از خشکبار: بادام، گردو، فندق، پسته، کنجد، ارده مفید است و از عسل و شیره ی خرما می توان مصرف کرد.
استفاده از این نوع مواد غذایی بسیاری از بیماری های اتوایمیون، مانند: بیماری های رماتیسم، پارکینسون و سایر بیماری های صعب العلاج را درمان می کند. اکثر افراد مبتلا به این بیماری ها از طبع سرد برخوردار هستند.


● غذاهای مضر برای افراد سوداوی مزاج
بادمجان، غذاهای نمک سود، مانند: ماهی دودی، ماهی شور، خیار شور، نمک زیاد، پنیر شور، گوشت گاو و گوساله و گوشت حیوانات پیر هم چنین غذاهای مانده و بیات، ماست، پنیر، چای شیرین، شیرینی جات قنادی و مصنوعی، ترشیجات سرکه، شور، گوجه فرنگی، سس، رب، کلیه ی غذاهای ساندویچی، آب یخ، مرغ و تخم مرغ ماشینی، ماهی، برنج سفید، خوراک عدس (عدسی)، نوشیدن مایعات همراه با غذا، غذاهای سرخ شده، غذاهای فریزر شده، غذاهای زود پزشده، تنقلات مصنوعی، مانند: شکلات، پفک، چیپس، بیسکویت، یخمک، کاکائو و... افراد سوداوی مزاج از نوشیدن چای به خصوص چای شیرین و هم چنین از مصرف نسکافه، قهوه و دوغ جدا باید خود داری کنند. معمو لا افراد سوداوی مزاج علاقه ی فراوانی به نوشیدن چای، دوغ و ماست پیدا می کنند که باید از مصرف آنها پرهیز کرد.


● غذاهای مفید برای افراد سوداوی مزاج
کلیه ی غذاهای گرمی بخش، مانند: گوشت گوسفند، گوشت شتر، گوشت کبوتر، گوشت گنجشک و گوشت سار. در صورت مصرف برنج، حتما از شوید و زیره ی سیاه استفاده شود. سبزیجات گرم، مانند نعناع، ریحان، ترخون، مرزه، جعفری، تره، انواع کلم، ساقه ی کرفس، عسل، توت، کشمش، انجیر، خرما، هل، دارچین، زنجبیل، زعفران زیره و استفاده از بذرهای ملین، مانند: قدومه ی شیرازی، تخم شربتی و سایر ملین های ملایم از جمله ی خوراکی های مفید برای افراد سوداوی مزاج است.


● غذاهای مضر برای افراد دموی مزاج
غذاهای سرخ شده، چرب و پر حجم، شیرینجات قنادی و مصنوعی، پرخوری، ادویه جات تند، غذاهای شور، انواع شور (کلم شور، خیار شور و...) گوشت زیاد، کره و خامه، غذاهای نشاسته ای، آب یخ، دوغ، نوشابه، تخم مرغ، نوشیدن مایعات همراه با غذا ویا بلافاصله بعد از آن، خرما، رطب، توت خشک، کشمش، سس، رب، ترشیجات، سرکه، سیر، چای، قهوه، نسکافه، ماست، بادمجان و غذاهای ساندویچی.


● غذاهای مفید برای افراد دموی مزاج نوشیدن روزی شش لیوان آب خنک نیم ساعت قبل و دو ساعت و نیم بعد از غذا، زرشک، کاهو، خیار و میوه جات به خصوص سیب درختی همراه با پوست و دانه های آن، انار، سبزیجات، سوپ جو، لیمو ترش تازه، استفاده از سالاد قبل از غذا، روغن زیتون، حبوبات و غلات جوانه زده (مثل گندم، جوی دو سر، ماش و عدس)، بذرهای ملین (مانند خاکشیر، اسفرزه، تخم ریحان، بالنگو، بارهنگ، تخم مرو)، عسل به مقدار کم، غذاهای خام (میوه جات و سبزیجات)، انواع توت، به خصوص شاه توت، کدو خورشتی، نوشیدن دو تا سه لیوان آب زرشک که سریعا خون را به حالت طبیعی باز می گرداند، کم خوری، استفاده از غذاهای ساده و کم کالری، مانند سبزیجات بخار پز. به افرادی که دموی مزاج هستند نیز نرمش و ورزش توصیه می شود.


● غذاهای مضر برای افراد صفراوی مزاج
چای، قهوه، نسکافه، لبنیات، تخم مرغ و غذاهای فریزر شده، زود پز شده و سرخ شده، سس و رب، غذاهای چرب و پرحجم، ماکارونی، آش رشته، سیر و کلیه ی غذاهای گرم، ادویه جات تند، آب یخ، نوشابه، نوشیدن مایعات همراه با غذا یا بلافاصله بعد از آن، شیرینی جات قنادی و مصنوعی، آجیل شور، گوشت قرمز، بریده بریده غذا خوردن ؛ یعنی انسان مدام در حال خوردن باشد، مانند تخمه شکستن و خوردن تنقلات، خوردن بادمجان، موز، کلیه غذاهای ساندویچی، مانند سوسیس، کالباس، کوکتل، سمبوسه، فلافل، پیتزا، همبرگر و خوردن خربزه، آناناس و طالبی.
علت ممنوع بودن این غذاها برای افراد صفراوی مزاج این است کهph این غذاها و نیز پی اچ ( ph) کبد بالاست. استفاده از این مواد باعث افزایش دمای کبد و ترشح زیاد صفرا و در نتیجه، ایجاد راه بندان در مجاری کبد می شود. این حالت موجب تشکیل سنگ های صفراوی در کیسه صفرا می شود و علائمی نظیر یبوست، زرد شدن چهره، دردهای شدید در ناحیه ی سمت راست بدن در زیر دنده ی راست را در پی دارد.


● غذاهای مفید برای افراد صفراوی مزاج
همه ی انواع مرکبات، انار، شاه توت، خیار، سیب، گلابی، آلبالو، گیلاس، آلو، گوجه سبز و زرشک برای افراد صفراوی مزاج مفید هستند.
بهترین دارو برای این افراد هندوانه، گرمک، کدو خورشتی، هویج فرنگی، روغن زیتون، سوپ جو با پاچه ی گوسفند و همراه با تعدادی آلو بخارا و سبزی جات، مانند اسفناج و گشنیز و لیمو ترش تازه و روغن زیتون است. همچنین سیب زمینی بخارپز، قارچ، بامیه ی خورشتی، پیاز، برگه ی هلو، برگه ی زردآلو، مغز بادام خام، برنج سفید با روغن زیتون، کدو حلوایی، نخود فرنگی، عدس، ماش، جوی دو سر، مخمرآب جو، لیمو عمانی برای افراد صفراوی مزاج بسیار مفید است.
نوشیدن روزانه یک تا سه لیوان آب زرشک، نیم ساعت قبل از غذا و دو ساعت و نیم بعد از آن نیز فوق العاده مفید است.
بذرهای ملین، مانند خاکشیر، اسفرزه، تخم ریحان، تخم مرو، بارهنگ و بالنگو، ترشی جات طبیعی، مغز فلوس، شیر خشت، ترنجبین، عسل به مقدار کم و همراه با لیمو ترش تازه و به صورت شربت شده که به آرامی میل شود، انگور، کاهو، مغز خیار، تخم کدوی خام، تخم خیار، مغز تخم هنداونه، تخم کاهو، از هر کدام به مقدار مساوی مخلوط کرده آسیا شود و روزی دو بار و هر بار یک قاشق غذاخوری در یک لیوان آب م  خلوط گردیده و میل شود.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٧:٠٢ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/۱۱/۱٦

سنگینی سر

در بیماریهای خلطی (خلط در لغت به معنی آمیزه یعنی چیزی است که با چیز دیگر
آمیخته باشد در علم طب منظور از اخلاط خلطهای چهارگانه یعنی صفرا،سودا،بلغم و خون است که اگر باندازه طبیعی و متناسب با یکدیگر باشند لازم و مفید و الا مضرند)
پیدایش بیماری در اثر اندازه و یا چگونگی خلط است اما اگر سبب،اندازه خلط باشد از آنجهت که زیاد شدن خلط سبب سنگینی،امتلاء در رگها،غلظت،بادگرفتن،کشیدگی بدن و بالا رفتن حرارت بدون سبب ظاهری است بیمار در خود کسالت، سستی، کشش و کوفتگی، میل بخواب، سنگینی سر، سردرد، تیرگی در حواس و کند ذهنی می یابد و گاهی از بینی بیمار خون می آید که پس از آن طبیعت کمی آرامتر میشود.علت بیشتر از این حالات زیاده روی در خوردن، آشامیدن، استراحت و کمی ورزش و استحمام است.
اما گاه انسان در خود احساس سنگینی می کند و در آن حال بیشتر نشانیها از کمی قوت اوست نه از زیاد شدن خلط.پس نخست باید این مسأله روشن گردد و اشتباه نشود و علامت این وضع کسالت، سستی و کمی اشتهاست و چه بسا که در خواب میبیند چیز سنگینی را بر دوش دارد، در این هنگام ادرار او رنگ ندارد و در وقت خواب زیاد عرق میکند ولی کشیدگی و باد گرفتگی ندارد.
سبب پیدایش بیماریها بدی و ناجوری اخلاط (صفرا،سودا،بلغم و خون) است که هر نوع آن دارای نشانی خاصی است:

1-علایم چیرگی خون و فاسد شدن آن عبارتست از:
سرخی چشم،چهره و زبان، سنگینی سر، زیادی ضربان رگها، زیادی خواب و قرمز شدن و غلیظ شدن ادرار،
لثه ها و بواسیر مقعد خونریزی دارد و بدن بخصوص در محلهای فصد (رگ زنی)خارش پیدا میکند، دهان اگر خلط دیگرغلبه نداشته باشد شیرین مزه است، انسان همه چیز را سرخ رنگ میبیند، در خواب نیز همه چیز را سرخرنگ میبیند، دانه های سرخ رنگ در بدن زیاد میشود.
این علامات ممکن است پس از استعمال و خوردن داروها و غذاهای گرم و مرطوب و بخصوص برای جوانان، در فصل بهار، در ممالک جنوبی و در هنگام وزش بادهای جنوبی بیشتر دیده میشود.
اینها علاماتی است که از بیماریهای خونی مثل مطبقه، تب بدون عفونت، و آماس سر و مغز و آبله و حصبه، طاعونها و بادسرخ، دیفتری، خونریزی، خون دماغ، چرک چشم و آماس در رگهای مقعد و امثال آن دیده میشود و سزاوار آن است که اول بفصد (رگ زنی) یا حجامت بپردازند تا اعراض زایل گردد، اگر بیماری ضعیف باشد یکبار فصد کافی است و الا چندمرتبه باید به آن اقدام کرد.در این هنگام باید بفاصله بین دو فصد پشت سر هم توجه شود.
برای حساب کردن فاصله بقدر سن از بیست سال به بالا برای هر سال یک روز حساب میکنند و این در صورتیست که فرصت کافی باشد، اما اگر بعلتی فصد ممکن نباشد بیمار باید روزه بگیرد و بخوابد و از دارو های صاف کننده، خنک کننده و سبک کننده ی خون بخورد و از خوردن چیزهای خون آور پرهیز نماید.

2-علایم چیرگی صفرا و فساد آن عبارتند از:زردی چشمها و صورت، تلخی دهان، خارش بدن، کمی اشتها، کمی خواب، زردی متمایل به قرمزی ادرار، غش، باد گلو، سوزش و تنگی در فم(دهانه)معده، قی آلوده به صفرا، اسهال، تشنگی، خشکی زبان، گودی چشمها، لرزش، سبکی و تندی نبض و پیداشدن دانه های زرد رنگ؛
ممکن است این علامات پس از خوردن دارو و یا غذای گرم و خشک، خستگی، روزه، و استحمام زیاد
باشد. دراین هنگام بیمار در خواب زردی، صاعقه، آتش سوزی و امثال اینها میبیند و بخصوص در خصوص جوانان در تابستان در نقاط گرمسیر و در وقت وزش بادهای گرم این بیماریها بیشتر دیده میشود.
این علامات دلیل پیدا شدن امراض صفراوی مثل ورم پرده های مغز (مننژیت-سرسام) ورم حجاب حاجز (برسام)زردی (یرقان) بادسرخ (حمره) دانه های سوزنده (نمله) تاولهای قرمز (نارالفارسیة) سوزش مجرای ادرار و گرمی کبد است و تدریجا ممکن است باستسقا و همچنین ورم روده، کمی اشتها و تشنگی بیانجامد.

3-علایم غلبه و فسادبلغم عبارتند از: سنگینی سر، تنبلی اندامها، سستی بدن، سفیدی رنگ، زیادی بزاق، کمی تشنگی، سفیدی و غلظت ادرار، زیادی خواب و سنگینی زبان واعضا، کندی ذهن، کم هوشی، شلی و باد کردگی چهره وبدن، کمی اشتها، بدی گوارش، کندی و غلظت نبض، این علامات ممکن است پس از خوردن غذاهای سرد مرطوب و کمی حرکت پیدا میشود. بیمار برف و بردن بارهای سنگین و چیزهای بدبو را در خواب میبیند.
این نوع علامات بیشتر در نزد پیرها و در فصل زمستان و در هنگام برف و باران زیاد و امثال آن پیدا میشود و نشانی پیدا شدن بیماریهای بلغمی مثل فلج، لقوه، سکته، سردرد و دوار سر خونریزی و تبهای همیشگی است.
همینکه انسان در خود این علامات را دید باید به عرق کردن، حمام رفتن، کم غذا خوردن، خوردن غذاهای خشک و روزه بپردازد و اگر بیماری پیشرفت داشته باشد باید مسهل ملایمی پس از استعمال منضج استعمال شود. این نوع بیماریها معمولا دیر درمان میشوند.

4-علایم چیرگی سودا و فساد آن عبارتند از:سیاهی زبان، ترشی و بدمزگی دهان، تغییر رنگ و تیرگی چشم وچهره، زیادی فکر، بی تابی، اندوه، ترس بیمورد، کم خوابی، خشکی بینی و دهان، خشونت و زبری پوست، کمی عرق، بدبویی نفس، چروکیدگی چهره، گرفتگی در دهانه معده، پیداشدن لکه های سیاه در بدن، سختی نبض، سفیدی و روانی پیشاب و اینکه قبل از پیدایش این نشانیها انسان دارو و غذای سودا آورخورده باشد. در این هنگام بیمار خوابهای ترسناک، سیاهی، تاریکی و بوی بد در خواب میبیند و بخصوص در نزد پیران و در فصل پاییز این بیماری بیشتر دیده میشود و در نقاط خشک، سرد و کم باران و جاهاییکه در مسیر وزش بادهای جنوبی و غربی وشمالیست نیز این بیماری زیادتر از سایر جاهاست. این علامات از پیدا شدن بیماریهایی از قبیل پیدا شدن لکه های سیاه و یا سفید، جذام، وسواس، تمام شدن عقل، ورمهای سرطانی، بیماریهای شدید پوستی، واریس و داءالفیل(elephantiasis)، تبهای دو روزه و دردهای مزمن(cronique)خبر میدهد و در این هنگام بیمار باید منضج زیاد بخورد، راه برود و غذای معتدل و مرطوب بخورد.

   + فرزانه (ربابه)دریاباری - ٥:٥٩ ‎ب.ظ ; ۱۳۸۸/٧/٢٤